دیه گوش و دیه شنوایی در قانون مجازات اسلامی (1405)

تصور کنید در یک تصادف یا درگیری، گوش‌تان آسیب می‌بیند؛ حالا چقدر باید دیه بگیرید؟

شدت و انواع آسیب‌هایی که ممکن است در یک تصادف یا حادثه به گوش برسد، از کبودی تا بریدگی، پارگی، شکستگی یا از بین رفتن شنوایی متغیر است. هرکدام از این آسیب‌ها از منظر قانونی مشمول دیه مشخص هستند و قانون مجازات اسلامی برای هر نوع آسیب، از دیه لاله گوش گرفته تا دیه بریدن گوش یا دیه شکستگی گوش، نرخ دقیقی تعیین کرده است. در این مطلب با استناد به مواد قانونی و جدول دیه گوش 1405، انواع دیه‌های مربوط به گوش و شنوایی را بررسی کرده‌ایم تا در صورت قرار گرفتن در چنین موقعیتی بدانید چه حقوقی دارید و چگونه می‌توانید آن را مطالبه کنید.

دیه از بین بردن لاله گوش در ماده ۶۰۰ قانون مجازات اسلامی

براساس ماده ۶۰۰ قانون مجازات اسلامی: «از بین بردن دو لاله گوش، دیه کامل و از بین بردن هریک از آن‌ها نصف دیه کامل دارد». در تبصره این ماده آمده است: «از بین بردن نرمه هر گوش، موجب یک‌ششم دیه کامل است».

باتوجه‌به اعلام قوه قضائیه، مبلغ دیه انسان کامل در سال 1405 مبلغ 2 میلیارد و 100 میلیون تومان تعیین شده است. بر این اساس مبالغ دیه گوش و شنوایی در صورت از بین رفتن لاله گوش با‌توجه‌به ماده 600 قانون مجازات اسلامی به شرح زیر خواهد بود:

لاله گوش نقش مهمی در هدایت امواج صوتی به داخل گوش ایفا می‌کند و از نظر زیبایی‌شناسی نیز در چهره فرد تاثیرگذار است؛ بنابراین قانون‌گذار با تعیین دیه مشخص برای آسیب‌های وارده به این بخش، به حفظ حقوق فردی و جبران خسارات توجه ویژه‌ای دارد.

دیه پاره کردن لاله یا نرمه گوش در ماده ۶۰۱ قانون مجازات اسلامی

براساس اماده ۶۰۱ قانون مجازات اسلامی «پاره‌کردن لاله یک گوش، موجب یک ششم دیه کامل و پاره‌ کردن نرمه یک گوش، موجب یک نهم دیه کامل است و در هر دو مورد در صورت بهبودی کامل، ارش ثابت است.»

با‌توجه‌به اعلام قوه قضائیه مبنی بر مبلغ  2 میلیارد و 100 میلیون تومان دیه کامل انسان در سال 1405 مبلغ دیه مربوط به پاره‌کردن لاله و نرمه گوش به شرح زیر است:

در صورتی که آسیب وارده به لاله یا نرمه گوش به‌طور کامل بهبود یابد و اثری از آن باقی نماند، دیه به‌صورت ارش تعیین می‌شود.

 دیه فلج کردن لاله گوش براساس ماده ۶۰۲ قانون مجازات اسلامی

بر اساس ماده ۶۰۲ قانون مجازات اسلامی: «فلج کردن لاله هر گوش، دو سوم دیه آن و بریدن لاله گوش فلج شده، یک سوم دیه آن را دارد».

طبق اعلام قوه قضائیه، مبلغ دیه کامل انسان در سال 1405 معادل 2 میلیارد و 100 میلیون تومان است. به‌این‌ترتیب مبلغ دیه فلج کردن و بریدن لاله گوش به شرح زیر محاسبه می‌شود.

دیه قطع لاله گوش در ماده ۶۰۳ قانون مجازات اسلامی

طبق ماده ۶۰۳ قانون مجازات اسلامی «هرگاه لاله گوش به نحوی قطع شود که استخوان زیر آن ظاهر گردد، علاوه‌بر دیه لاله گوش، دیه موضحه نیز باید پرداخت شود». براساس اعلام قوه قضائیه، مبلغ دیه کامل انسان در سال 1405 مبلغ 2 میلیارد و 100 میلیون تومان تعیین شده است. با‌توجه‌به این رقم، جزئیات جدول دیه گوش 1405 به شرح زیر خواهد بود:

در این ماده، قانون‌گذار به وضوح تعیین کرده است که اگر قطع لاله گوش به گونه‌ای باشد که استخوان زیر آن نمایان شود، علاوه‌بر دیه مربوط به قطع لاله گوش، دیه‌ای تحت عنوان «موضحه» نیز باید پرداخت شود. دیه موضحه به جراحتی اطلاق می‌شود که منجربه نمایان شدن استخوان شود و میزان آن در سال 1405 مبلغ 105 میلیون تومان است.

احکام دیه گوش شنوا و شنوا در ماده ۶۰۴ قانون مجازات اسلامی

ماده ۶۰۴ قانون مجازات اسلامی مقرر می‌دارد: «گوش شنوا و ناشنوا یا معیوبی که لاله آن سالم است و حس و حیات کامل دارد در احکام این فصل یکسان هستند».

این ماده تاکید می‌کند که در تعیین دیه برای آسیب‌های وارده به گوش، تفاوتی بین گوش سالم، ناشنوا یا معیوب وجود ندارد؛ مشروط بر اینکه لاله گوش سالم و حس و حیات کامل داشته باشد؛ بنابراین در صورت وارد شدن آسیب به لاله گوش، دیه براساس مقررات مربوطه و بدون توجه به وضعیت شنوایی فرد محاسبه می‌شود.

دیه پاره کردن پرده گوش در ماده ۶۰۵ قانون مجازات اسلامی

بر‌اساس ماده ۶۰۵ قانون مجازات اسلامی «پاره کردن پرده گوش، موجب ارش است و اگر در اثر آن حس شنوایی نیز از بین برود یا نقصان پیدا کند، دیه آن نیز باید پرداخت شود.»

مطابق این ماده در صورت پاره شدن پرده گوش، ارش (مبلغی که قاضی با توجه به نوع آسیب تعیین می‌کند) تعلق می‌گیرد. اگر این آسیب منجربه از بین رفتن یا کاهش حس شنوایی شود، دیه‌ای مطابق با میزان آسیب به شنوایی نیز باید پرداخت شود. جزییات دیه گوش انسان مرتبط با ماده ۶۰۵ در سال 1405 به شرح زیر است:

لازم به ذکر است که در صورت بروز چنین آسیب‌هایی، مراجعه به پزشکی قانونی و ارائه مستندات پزشکی برای تعیین میزان دقیق دیه ضروری است.

دیه شنوایی گوش در ماده ۶۰۶ قانون مجازات اسلامی

ماده ۶۰۶ قانون مجازات اسلامی به صراحت بیان می‌کند: «هرگاه آسیب رساندن به گوش به حس شنوایی سرایت کند یا موجب سرایت به استخوان و شکستگی آن شود، هرکدام دیه جداگانه‌ای دارد». براساس اعلام قوه قضائیه مبنی بر تعیین مبلغ دیه کامل انسان در سال 1405 جدول مبلغ دیه شنوایی گوش به شرح زیر است:

دیه ناشنوایی گوش در ماده ۶۸۲ قانون مجازات اسلامی

براساس ماده ۶۸۲ قانون مجازات اسلامی «از بین بردن شنوایی هر دو گوش دیه کامل و از بین بردن شنوایی یک گوش نصف دیه کامل دارد هرچند شنوایی دو گوش به یک اندازه نباشد». این ماده تاکید می‌کند که در صورت از بین رفتن شنوایی هر دو گوش، دیه کامل و در صورت از بین رفتن شنوایی یک گوش، نصف دیه کامل تعلق می‌گیرد. مبالغ دیه مربوط به شنوایی در سال 1405 به شرح زیر است:

در صورتی که آسیب به شنوایی به‌صورت جزیی باشد و منجربه کاهش شنوایی شود، میزان دیه به نسبت کاهش شنوایی تعیین می‌شود.

در مواردی که آسیب منجر به از بین رفتن شنوایی نشده اما باعث نقص موقتی شده است، ارش (مبلغی که قاضی با توجه به نوع آسیب تعیین می‌کند) تعلق می‌گیرد. در نهایت تعیین دقیق میزان دیه در موارد خاص نیازمند نظر پزشکی قانونی و تشخیص قاضی پرونده است.

دیه کر شدن گوش فرد با یک گوش ناشنوا در ماده ۶۸۳ قانون مجازات اسلامی

مطابق ماده ۶۸۳ قانون مجازات اسلامی «از بین بردن شنوایی گوش شنوای شخصی که یکی از گوش‌های او نمی‌شنود، موجب نصف دیه کامل است». مبلغ دیه گوش 1405 برای از بین رفتن شنوایی گوش شنوای فردی که یک گوش او از قبل ناشنوا است، به شرح زیر محاسبه می‌شود:

دیه کم شنوایی گوش راست و چپ براساس ماده 684 قانون مجازات اسلامی

براساس ماده ۶۸۴ قانون مجازات اسلامی «کاهش شنوایی در صورتی که مقدار آن قابل تشخیص باشد به همان نسبت دیه دارد». به عبارت دیگر اگر فردی ۳۰٪ از شنوایی خود را از دست بدهد، ۳۰٪ از دیه کامل به او تعلق می‌گیرد. مبلغ دیه شنوایی در سال 1405 براساس مبلغ دیه اعلام شده توسط قوه قضائیه به شرح زیر خواهد بود:

در صورتی که میزان کاهش شنوایی قابل تشخیص نباشد، قاضی با نظر پزشکی قانونی، ارش را تعیین می‌کند. در نهایت، تعیین دقیق میزان دیه در موارد خاص نیازمند نظر پزشکی قانونی و تشخیص قاضی پرونده است.

دیه مجازات بریدن گوش همراه با ناشنوایی در ماده ۶۸۵ قانون مجازات اسلامی

براساس ماده ۶۸۵ قانون مجازات اسلامی «هرگاه با قطع یا از بین بردن گوش یا هر جنایت دیگری شنوایی از بین برود یا نقصان یابد، هریک از جنایت‌ها، دیه یا ارش جداگانه دارد».

این ماده تاکید می‌کند که اگر فردی بر اثر قطع یا از بین بردن گوش یا هر جنایت دیگری دچار از بین رفتن یا کاهش شنوایی شود، برای جرم بریدن گوش و نقص در شنوایی دیه یا ارش مستقلی تعیین می‌شود. به عبارت دیگر، دیه بریدن کامل گوش و آسیب فیزیکی به این عضو با دیه یا ارش مربوط به از بین رفتن یا کاهش شنوایی تداخل ندارد و هر‌کدام به‌صورت جداگانه محاسبه و پرداخت می‌شود. اگر کاهش شنوایی به‌صورت جزیی و مقدار آن قابل تشخیص باشد، دیه به همان نسبت کاهش شنوایی محاسبه خواهد شد.

دیه نقص در مجرای شنوایی در ماده ۶۸۶ قانون مجازات اسلامی

مطابق با ماده ۶۸۶ قانون مجازات اسلامی «هرگاه در اثر جنایتی در مجرای شنوایی، نقص دائمی ایجاد شود به‌نحوی که به‌طور کامل مانع شنیدن گردد، دیه شنوایی ثابت است و درصورتی‌که نقص موقتی باشد، ارش تعیین می‌شود». با‌توجه‌به متن این ماده مبلغ دیه گوش راست و چپ مربوط به ماده ۶۸۶ به شرح زیر است:

تعیین دائمی یا موقتی بودن نقص شنوایی نیازمند نظر پزشکی قانونی است.

دیه شنوایی موثر بر آسیب به بخش‌های دیگر در ماده ۶۸۷

ماده ۶۸۷ قانون مجازات اسلامی به‌طور خاص در باب دیه منافع اعضا قرار دارد. متن این ماده به شرح زیر است: «هرگاه در اثر جنایت، یکی از منافع اعضا مانند شنوایی، بینایی، گویایی، چشایی، بویایی، لمس، حرکت، عقل و مانند آن به‌طور کامل یا ناقص از بین برود، دیه یا ارش ثابت می‌شود.»

این ماده اشاره دارد به اینکه اگر در نتیجه یک جنایت (اعم از عمدی یا غیرعمدی)، یکی از کارکردهای حسی یا حرکتی اعضای بدن (مثل شنوایی، بینایی، گویایی و …) آسیب ببیند یا به‌طور کامل از بین برود:

• اگر برای آن منفعت دیه مشخصی در قانون آمده باشد: دیه آن پرداخت می‌شود.
• اگر دیه مشخصی نداشته باشد: ارش تعیین می‌شود.

هرگاه کودکی که زمان سخن گفتن او فرا نرسیده است در اثر کر شدن قادر نباشد سخن بگوید یا کودکی که تازه زمان سخن گفتن او فرا رسیده است در اثر کر شدن، قادر به یادگیری کلمات دیگر نباشد و بر زبان آورد، علاوه‌بر دیه شنوایی، دیه یا ارش زوال یا نقص گفتار نیز، حسب مورد ثابت می‌شود.

دیه از بین رفتن هم‌زمان حس شنوایی و گویایی در ماده ۶۸۸ قانون مجازات اسلامی

براساس ماده ۶۸۸ قانون مجازات اسلامی «هرگاه در اثر جنایتی حس شنوایی و گویایی، هر دو از بین برود، هرکدام یک دیه کامل دارد».

بنابراین اگر در اثر یک حادثه، فردی هم شنوایی و هم گویایی خود را از دست بدهد، مرتکب موظف به پرداخت دو دیه کامل یکی برای شنوایی و دیگری برای گویایی است. در نتیجه دیه شنوایی و گویایی در این ماده تداخل ندارند و هرکدام به‌صورت جداگانه محاسبه می‌شوند.

با‌توجه‌به اینکه میزان دیه کامل در سال 1405 توسط قوه قضائیه مبلغ 2 میلیارد و 100 میلیون تومان تعیین و اعلام شده، مبلغ دیه از بین رفتن هم‌زمان حس شنوایی و گویایی به شرح زیر است:

دیه کبودی گوش براساس ماده ۷۱۴ قانون مجازات اسلامی

براساس ماده ۷۱۴ قانون مجازات اسلامی باتوجه‌به اینکه گوش جزو اعضای بدن (غیر از صورت) محسوب می‌شود، دیه کبودی آن برابر با نصف دیه کبودی صورت است. بنابراین دیه کبودی گوش برابر یک و نیم‌هزارم (۰٫۱۵٪) دیه کامل خواهد بود. دیه تغییر رنگ پوست گوش در سال 1405 به شرح زیر است:

تعهدات بیمه شخص ثالث در تصادف رانندگی و حقوق قانونی آسیب‌دیدگان گوش و شنوایی

در این مقاله به بررسی جامع دیه مربوط به آسیب‌های گوش و شنوایی براساس قانون مجازات اسلامی پرداختیم. مطابق با مواد مرتبط به دیه گوش در قانون، از بین رفتن شنوایی هر دو گوش مستوجب دیه کامل و از بین رفتن شنوایی یک گوش مستوجب نصف دیه کامل است. هم‌چنین در صورت کاهش شنوایی، دیه به نسبت میزان کاهش تعیین می‌شود. در مواردی که آسیب به مجرای شنوایی منجربه نقص دائمی شود، دیه کامل تعلق می‌گیرد و در صورت نقص موقتی، ارش تعیین می‌شود. در صورتی که هم‌زمان حس شنوایی و گویایی از بین برود، برای هرکدام یک دیه کامل در نظر گرفته می‌شود.

یکی از شایع‌ترین علل آسیب به گوش و شنوایی، تصادفات رانندگی است. افرادی که تحت پوشش بیمه شخص ثالث قرار دارند، خسارات جانی وارده از جمله آسیب به گوش و شنوایی را می‌توانند از شرکت بیمه مطالبه کنند. بیمه شخص ثالث موظف است تا سقف تعهداتش، خسارات جانی وارد شده به اشخاص ثالث را جبران کند.

سوالات متداول